Çan’ın Tarihi
Çan ilçesinin kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur.Tarihi kaynaklarda eski çağlarda adının Gergithes olduğu görülür. İlçe sınırlarıiçinde bazıantik kalıntılar bulunmasıeski dönemlerden beri yerleşim yeri oldu¤unu gösterir.Etili yakınlarındaki antik kallikolone kentinin, üç tanrıça arasında güzellik yarışmasıyapılan yer olduğu söylenmektedir. Homeros’ta Ares’in Troyalılarıbu tepeden saldırttığıyazar. Antik çağ tarihçilerinden Strabon ve Heredot “Gergisler” in yerini belirtirken Çan yöresini göstermiştir.Scliemann’ın Trova’da bulduğu bir yazıtta tüm Gergislerin M.S.188 yılında Roma imparatorluğunun eline geçtiğini yazar. Çan 1897 yılında Bucak olarak Biga’ya bağlanmış ve 1 Ağustos 1945 yılında ilçe merkezi olmuş.) Kurtuluş savaşında 1921’ de Yunan işgaline ve ağır bir yıkıma uğrayan Çan, işgalden 23 Eylül 1922’de kurtuldu. 1 Ağustos 1945’ de çıkarılan bir yasa ile Biga ilçesinden ayrılmış, önceleri Bayramiç ilçesine bağlıolan Etili bucağıile bugünkü Çan ilçesi oluşturulmuş ve daha sonra Çanakkale iline bağlanmıştır.
Doğal Özellikler
887 kilometrekarelik bir alanıkaplayan Çan İlçesinin topraklarıgenellikle engebelidir. Güneybatıbölümünde ilçenin en büyük yükseltisi AğıDağı(983 m.), Yangılık Tepesi (737 m.), Güneydoğuda Düzpirem Tepesi (523 m.), Doğuda AsmalıTepesi (516 m.), Erenler Tepesi (424 m.), Kuzeybatıdaki Karadağ da Azap Tepesi (749 m.) en önemli yükseltileridir.
En çukur yeri ise Kocabaş Çayı(Tarihteki adıGRANİKOS)’nın Biga İlçesi topraklarına geçtiği yerdir.
Ovalar, su kenarlarında ve tepeler arasındadır. Karakoca Ovası, BahadırlıOvası, HelvacıOvasıen önemli ovalarıdır.
İlçenin belli başlıtek akarsuyu vardır. Tarihi adıGranikos olan Kocabaş Çayı90 km. uzunluğundadır. Bu çay İlçenin güney kısmındaki dağlık bölümde olan Türkmen Deresi’nden doğar. Çan-Biga İlçelerinin topraklarınısulayarak Karabiga’dan Marmara Denizi’ne dökülür. Gölcük Deresi, Dereoba Deresi, Kaz Dere, İnceçay Deresi, Yuvalar Deresi, Soğuksu (Altıkulaç) Deresi önemli kollarıdır.
İlçede genellikle Akdeniz İklimi ile Karadeniz İklimi arasında geçiş iklimi hakimdir. Kuzey rüzgarlarıdaha etkilidir. Yıllık yağış miktarı600 850 mm kadardır. Yağışlar daha çok sonbahar, kış, ilkbahar mevsiminde görülür. En yüksek sıcaklık +38,7 °C, en düşük 11,5 °C’dir. İlçenin %58′i ormanlıktır. İlçe sınırlarıiçindeki ormanlarda daha çok akçam, karaçam, köknar, meşe, k ayın, gürgen, kestane ağaçlarıgörülür. Son yıllarda dikimlerle yeni orman alanlarımeydana getirmektedir.
Nüfus
İlçede yıllık nüfus artış hızıbinde 8 dolaylarındadır. Nüfus artışıilçeye olan göçlerden olmaktadır. İlçede geleneksel aile planlamasıvardır.
Tarım arazisi az ve verimsiz olan köyler ilçe merkezine ve Çanakkale’ye göç etmekte fakat bunlar çok azdır. Genellikle emekliler, maddi durumu iyi olan aileler Altınoluk’a, Küçükkuyu’ya, Çanakkale’ye göç etmektedirler.
